Preventiemedewerkers

voor mijn organisatie: Gebruiksvriendelijke software

Gebruiksvriendelijk software

Beschrijving
Gebruiksvriendelijke software biedt de informatie aan de medewerkers op een ergonomisch optimale wijze aan. Ook bij de introductie van nieuwe werktechnieken wordt de software beoordeeld op ergonomische aspecten.

Effect 
Een werkomgeving en software die het werkproces optimaal ondersteunen geven een grotere kans op een goed resultaat van het werk en minder lichamelijke klachten bij de medewerkers. De veelheid van informatiebronnen en werkmethoden die gelijktijdig aangewend worden, kunnen leiden tot mentale overbelasting. Door de digitalisering schuiven media en informatiebronnen in elkaar, waardoor meer all-round-werk en gebruik van verschillende media belangrijk geworden is. Medewerkers kunnen overbelast en oververmoeid raken. In uiterste gevallen treedt overspannenheid of burn-out op. Door een optimale aanpassing van de software en de werkplek van de medewerkers is het voor de medewerker optimaal mogelijk de nieuwe werktechnieken toe te passen. Door software gebruiksvriendelijk te (laten) ontwerpen wordt de productiviteit verhoogd.

Tips
Bij het ontwikkelen van nieuwe software is het van groot belang deze af te stemmen op zowel de taak als de gebruiker. Dit vergroot de gebruiksvriendelijkheid en de productiviteit en maakt het werk minder belastend. Deze positieve effecten kunnen vaak betrekkelijk eenvoudig bereikt worden door een aantal praktische basisprincipes te hanteren. ICT’ers en ontwikkelaars van software kunnen hiervoor extra scholing volgen.

Goed ontworpen, gebruiksvriendelijke software voorkomt onnodige mentale belasting: 

  • Het doet een verminderd beroep op het geheugen van de gebruiker.
  • Het neemt onzekerheid bij de gebruiker weg over de taakuitvoer.
  • De informatie wordt beter gepresenteerd.
  • Het voorkomt RSI/KANS-klachten door terugdringing van het aantal muis- en toetsenbordhandelingen.
  • Het gebruiksvriendelijk ontwerpen van software hoeft geen extra tijd en geld te kosten als de ontwikkelaars eenmaal beschikken over de vereiste kennis en die direct in het ontwerptraject kunnen toepassen.
  • In het begintraject is wel extra tijd nodig voor afstemming met de latere gebruikers. Dit nadeel wordt gecompenseerd doordat het concept van het product beter aansluit bij hun wensen. Hierdoor zijn achteraf minder aanpassingen nodig.
  • Het kan nodig zijn om ontwikkelaars van software een cursus mens-computerinteractie te laten volgen. In de regel is een tweedaagse cursus hiervoor afdoende. De kosten hiervan bedragen ongeveer € 800.

De software die werknemers gebruiken bij het verrichten van beeldschermwerk voldoet aan ergonomische eisen:

  • De software is aangepast aan de te verrichten taak.
  • De software is gemakkelijk te gebruiken en aan te passen aan het kennis- en ervaringsniveau van de gebruiker.
  • De software verschaft de gebruiker gegevens over de werking ervan.
  • De software maakt informatie zichtbaar in een vorm en een tempo die zijn aangepast aan de gebruiker.

Als een afdeling zelf invloed kan uitoefenen op de aankoop of ontwikkeling van software, is het verstandig te letten op het volgende:

  • Maak vóór aankoop van nieuwe software een lijst met minimale eisen en wensen. Bespreek deze lijst met de ICT-verantwoordelijken, zodat zij hier bij hun aankoop- of ontwerpkeuze gebruik van kunnen maken.
  • Maak afspraken met de ICT-verantwoordelijken over een gebruikersonderzoek voordat zij de software aanschaffen. Dit onderzoek moet uitwijzen of de software aansluit bij en aangepast kan worden aan de taken en wensen van werknemers.
  • Maak bij het (laten) ontwerpen van nieuwe software afspraken over het beoordelen van een eerste ontwerp, zodat tussentijds bijsturen mogelijk is. Stel uit de groep toekomstige gebruikers een testpanel samen dat de nieuwe software test op gebruikersvriendelijkheid.

Links /  aan de slag

  • Ergonomische eisen voor het gebruikersvriendelijk ontwerpen van software staan vermeld in de norm ISO 9241. In deel 10 staan de kenmerken voor een goede dialoog tussen software en gebruiker.
  • Een cursus/workshop mens-computerinteractie voor ICT’ers leert ontwerpers en inkopers van software:
    - te bepalen hoe gebruiksvriendelijke schermen eruit zien;
    - vast te stellen welke informatie voor de gebruiker van belang is;
    - te bepalen hoe een dialoog tussen software en gebruiker de taakuitvoering ondersteunt; het daadwerkelijk bouwen van de schermen en dialogen.
    - De Stichting Ergonomie Opleidingen Nederland geeft dergelijke workshops.
  • Er bestaat een actieve Nederlandse vereniging van mensen met een professionele belangstelling voor mens-computerinteractie: CHI-Nederland (CHI staat voor Computer-Human-Interaction).

Bron: Arbocatalogus (zorg-)verzekeringsbedrijf